Şema terapi, kişinin yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen bütüncül bir psikoterapi yaklaşımıdır. Günümüzde Ankara’da psikologlar arasında da yaygın olarak tercih edilen bu terapi biçimi, özellikle çocukluk ve ergenlik döneminden kalan duygusal yaraların iyileştirilmesi için etkilidir. Nova Psikoloji olarak, şema terapinin ne olduğunu, nasıl uygulandığını ve hangi durumlarda fayda sağladığını sizler için derledik.
Şema Terapi Tanımı ve Temel Kavramları
Bu terapi yöntemi, Jeffrey Young tarafından geliştirilen, bilişsel davranışçı terapi, bağlanma teorisi ve gestalt terapi gibi farklı yaklaşımlardan beslenen bir terapi biçimidir. Temelde bireyin erken yaşlarda oluşan olumsuz yaşam şemalarını fark etmesi ve bu şemaların günlük yaşam ile ilişkiler üzerindeki etkilerini anlaması amaçlanmaktadır.
“Şema”, kişinin kendisi, diğerleri ve dünya hakkında geliştirdiği temel inançlar ve duygusal kalıplardır. Bazı şemalar sağlıklı ve destekleyici olurken, erken yaşta yaşanan olumsuz deneyimler sonucunda işlevsel olmayan şemalar gelişmektedir. Örneğin, terk edilme veya yetersizlik şeması, kişinin kendine ve çevresine olan güvenini zedeleyebilmektedir.
Şema Terapi Belirtileri Nelerdir?
Genellikle aşağıdaki durumlarda fayda sağlar:
- Sürekli olumsuz düşünce ve duygular
- İlişkilerde tekrar eden sorunlar
- Kendini değersiz veya yetersiz hissetme
- Duygusal dalgalanmalar ve aşırı tepkiler
- Aşırı öz eleştiri veya başkalarını suçlama eğilimi
- Kaçınma davranışları ve sosyal izolasyon isteği
Bu belirtiler çoğunlukla çocukluk ve ergenlik döneminde oluşan duygusal şemalarla ilişkilidir. Bu terapinin amacı, bu şemaların fark edilmesini ve dönüştürülmesini sağlamaktır.
Nedenleri ve Erken Yaş Deneyimlerinin Rolü
Şema terapinin temelinde bireyin erken dönem yaşantıları yer alır. Özellikle şu deneyimler şema gelişiminde etkilidir:
- Duygusal ihmal veya reddedilme
- Aşırı eleştirel ya da kontrolcü ebeveyn tutumları
- Güvensiz bağlanma ilişkileri
- Travmatik yaşantılar
Bu deneyimler, bireyin kendisi ve dünyaya dair olumsuz inançlar geliştirmesine yol açmaktadır. Zamanla bu şemalar duygu, düşünce ve davranışları etkileyerek yaşam kalitesini düşürür.
Tanı Süreci Nasıl İşler?
Şema terapinin uygulanabilmesi için öncelikle kapsamlı bir psikolojik değerlendirme yapılmaktadır. Ankara’da deneyimli psikologlar tarafından gerçekleştirilen bu süreçte görüşmeler ve ölçekler aracılığıyla bireyin yaşam şemaları belirlemektedir.
Ayrıca kişinin yaşam öyküsü, ilişki dinamikleri ve davranış örüntüleri de değerlendirilmektedir. Burada amaç tanı koymak değil, farkındalık kazandırmak ve terapötik sürece hazırlık sağlamaktır. Terapist ile danışan arasındaki iş birliği bu noktada kritik öneme sahiptir.
Şema Terapi Tedavi ve Terapi Yaklaşımları
Şema terapi; bilişsel, duygusal ve davranışsal teknikleri birlikte kullanır:
- Bilişsel Teknikler: İşlevsel olmayan düşünce kalıplarının tanımlanması ve yeniden yapılandırılması
- Duygusal Teknikler: Erken dönem duygularının güvenli ortamda deneyimlenmesi (örneğin boş sandalye tekniği)
- Davranışsal Teknikler: Sağlıklı davranış kalıplarının oluşturulması ve pekiştirilmesi
Tedavi süreci genellikle 12–24 ay arasında sürer ve düzenli seanslarla ilerler. Terapi boyunca kişinin geçmiş deneyimlerini anlaması ve kendine karşı daha şefkatli bir tutum geliştirmesi desteklenmektedir.
Ne Zaman Uzman Psikoloğa Başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlar gözlemleniyorsa şema terapi uygun bir seçenek olabilir:
- Sürekli kendini eleştirme veya değersizlik hissi
- Çocukluk dönemine ait korku ve güvensizliklerin bugünü etkilemesi
- Tekrarlayan ilişki sorunları
- Yıkıcı davranış kalıplarından kurtulamama
- Psikolojik destek ihtiyacı hissetme
Tanı ve tedavi için mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurulmalıdır.
Neden Nova Psikoloji’ye Başvurmalısınız?
Nova Psikoloji olarak Ankara’da şema terapi alanında deneyimli psikologlarla hizmet sunmaktayız. Bireye özel terapi planlarımız, etik ilkeler ve bilimsel yöntemler temelinde oluşturulur. Güvenli, destekleyici ve profesyonel bir terapi süreci sunarak danışanlarımızın yanında yer alıyoruz.
Şema terapi, geçmişten gelen işlevsel olmayan yaşam kalıplarını fark etmek ve dönüştürmek için etkili bir yaklaşımdır. Ankara’da yaşadığınız psikolojik zorluklarda yalnız değilsiniz. Nova Psikoloji olarak bütüncül ve bilimsel bir yaklaşımla yanınızdayız. Profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
