Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), birçok kişinin yaşam kalitesini olumsuz etkileyen yaygın psikiyatrik bir rahatsızlıktır. Günümüzde psikolojik destek arayan bireylerin sıklıkla araştırdığı bu durum hakkında doğru bilgi almak hem hastalar hem de yakınları için önemlidir. Nova Psikoloji olarak, OKB’yi anlamanız, belirtilerini tanımanız ve tedavi sürecinde atılacak adımlarda rehberlik etmeniz için kapsamlı bir bilgilendirme sunmaktayız.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedir?
Obsesif kompulsif bozukluk, kişinin istemediği, ısrarlı düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşüncelerle başa çıkmak için tekrarlayan davranışlar (kompulsiyonlar) gösterdiği bir anksiyete bozukluğudur. Obsesyonlar, genellikle kişinin günlük işleyişini bozacak kadar yoğun ve rahatsız edicidir. Kompulsiyonlar ise, obsesyonların yarattığı rahatsızlığı geçici olarak azaltmak amacıyla yapılan tekrarlayan eylemler veya zihinsel ritüellerdir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirtileri
OKB belirtileri iki ana kategoride incelenmektedir. Bunlar; obsesyonlar ve kompulsiyonlar olarak ayrılmaktadır.
Obsesyonlar (Takıntılı Düşünceler)
- Kontrol edilemeyen, sık tekrarlayan; zararlı, kirli ya da tehlikeli olacağına dair düşünceler
- Aşırı düzen, simetri ya da mükemmeliyetçilik ihtiyacı
- Kişisel ya da ahlaki anlamda kabul edilemeyecek düşünceler
- Beslenme, temizlik, güvenlik gibi konularda sürekli endişe
Kompulsiyonlar (Zorlantılı Davranışlar)
- Belirli hareketleri veya ritüelleri tekrarlama (örneğin, el yıkamak, kapıların kilitlenip kilitlenmediğini defalarca kontrol etmek)
- Sayma, dokunma ya da belirli sırayla nesneleri düzenleme
- Zihinsel ritüeller (örneğin, içinden belirli cümleleri tekrarlama)
- Obsesyonların yarattığı endişeyi azaltmaya yönelik kaçınma davranışları
Bu belirtiler günlük yaşamı, sosyal ilişkileri ve iş ya da okul performansını önemli ölçüde etkilemektedir.
Obsesif Kompulsif Bozukluğun Nedenleri
OKB’nin kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemekle birlikte, psikolojik, biyolojik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıktığı bilinmektedir.
- Nörolojik Faktörler: Beyindeki serotonin dengesizliği ve bazı beyin bölgelerinin işlev bozuklukları OKB gelişiminde rol oynamaktadır.
- Genetik Yatkınlık: Ailede benzer bir bozukluk öyküsü olan bireylerde OKB riskinin arttığı gösterilmiştir.
- Psikolojik Faktörler: Travmatik yaşantılar, stresli olaylar veya çocukluk dönemindeki olumsuz deneyimler tetikleyici olmaktadır.
- Çevresel Faktörler: Aşırı mücadele gerektiren durumlar ve sosyal baskılar bozukluğun ortaya çıkmasını kolaylaştırmaktadır.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Tanı Süreci
OKB tanısı, DSM-5 (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) kriterleri doğrultusunda, uzman bir ruh sağlığı profesyoneli tarafından yapılmaktadır. Tanı sürecinde:
- Kapsamlı klinik görüşme gerçekleştirilmektedir.
- Obsesyon ve kompulsiyonların varlığı, şiddeti ve günlük hayat üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir.
- Diğer psikiyatrik rahatsızlıklar ve fiziksel hastalıklar ekarte edilmektedir.
Kesin tanı için mutlaka ruh sağlığı uzmanına başvurmak gereklidir. Tanı ve tedavi sürecinde kendi kendine değerlendirme yanıltıcı sonuçlar doğurmaktadır.
Obsesif Kompulsif Bozuklukta Tedavi ve Terapi Yaklaşımları
OKB tedavisinde kullanılan yöntemler, bireysel ihtiyaç ve durumlara göre şekillenir. Genel olarak aşağıdaki yaklaşımlar tercih edilmektedir.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
BDT, OKB tedavisinde en etkili psikoterapi yaklaşımıdır. Özellikle maruz kalma ve tepki önlemeyi içeren teknikler, obsesyonların yarattığı kaygıyı azaltır ve kompulsiyonların kontrol altına alınmasını sağlar.
İlaç Tedavisi
Serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’lar) OKB tedavisinde yaygın kullanılan ilaç grubudur. Ancak ilaç tedavisi mutlaka psikiyatrist kontrolünde olmalıdır.
Diğer Destekleyici Yaklaşımlar
- Psikoeğitim ile hasta ve yakınlarının bilinçlendirilmesi
- Stres yönetimi ve gevşeme teknikleri
- Grup terapi ve destek grupları
Ne Zaman Uzman Desteği Almalısınız?
- Obsesyon ve kompulsiyonlar günlük yaşamınızda işlevselliğinizi bozuyorsa
- Kaygılarınız kontrolünüz dışına çıktıysa
- Sosyal ilişkilerinizde ve iş hayatınızda olumsuz etkiler başladıysa
- Tedaviye rağmen belirtiler devam ediyor ya da şiddetleniyorsa
Neden Nova Psikoloji’de OKB Tedavisi?
Nova Psikoloji olarak Ankara’da uzman psikolog ve psikiyatristlerimizle, obsesif kompulsif bozukluk tanı ve tedavi süreçlerinde bilimsel ve etik yaklaşımla destek sağlıyoruz.
Obsesif kompulsif bozukluk, tedavi gerektiren ciddi bir durumdur. Ancak erken tanı ve uygun terapi ile yönetilmektedir.
